TÀI NĂNG KHỔ LUYỆN MÀ THÀNH MỚI LÀ ĐẠO LÍ ĐÍCH THỰC
Trên hành trình đi đến trưởng thành, mỗi người trẻ đều phải trải qua những tháng ngày trầm luân, vất vả.
Những tháng ngày đó có thể là một năm, cũng có thể là ba năm, năm năm.
Xét cho cùng, muốn một đời không khổ nhọc, chúng ta phải chịu khổ nhọc một thời.
THẾ SỰ VÔ THƯỜNG, TƯƠNG LAI KHÓ CÓ THỂ GIỐNG NHƯ DỰ LIỆU
Có cô bạn hỏi tôi rằng, cậu sẽ ở lại Bắc Kinh luôn chứ?
Tôi trầm ngâm hồi lâu, thở dài nói: “Mình cũng chẳng biết nữa.”
Có thể hôm nay tôi vẫn ở Bắc Kinh, nhưng ngày mai tôi sẽ rời đi vì lí do nào đó. Ai mà biết được? Tương lai khó có thể dự liệu trước.
Tôi tin rằng không ít người cũng có cảm xúc giống như tôi: quán ăn vừa tháng trước cùng bạn bè ăn cơm ở đó, giờ đã giải toả, xây thành nhà ga; tuần trước nơi đây là cửa hàng quần áo, tuần này đã biến thành tiệm ăn vặt; cây ngô đồng cổ thụ trước hiên nhà, bỗng một ngày người ta đào gốc chuyển đi; hôm qua thấy anh ấy vẫn còn khỏe mạnh, hôm nay đã ngậm ngùi vào viện gặp mặt lần cuối... Chúng ta vẫn vừa cảm thán thế sự vô thường, vừa ngày ngày “thấu chi” sức khỏe, “thấu chi” cuộc sống, “thấu chi” thẻ tín dụng... Xung quanh chúng ta, nào là “hội hút hít”, “hội say xỉn”, “hội đua xe” rồi “hội hết tiền” không phải hiếm gặp. Bọn họ biết rõ rằng hút thuốc, uống rượu không tốt cho sức khỏe, biết rõ đua xe nguy hiểm thế nào, biết rõ phải tiết kiệm, phải nhìn về tương lai lâu dài… nhưng vẫn chẳng làm được.
Tagore1 từng viết:
Khoảng cách lớn nhất trên thế giới
Là khoảng cách giữa cá và chim
Một thì bay lượn ở trên trời
Một thì tận cùng dưới đáy biển.
Còn tôi thì cho rằng khoảng cách lớn nhất trên thế gian là khoảng cách của thế sự vô thường. Hôm nay hào hoa phong nhã, ngày mai đã tóc rối đầu bù, hôm nay sự nghiệp thành công, gia đình viên mãn, ngày mai đã nhà tan cửa nát... Không phải tôi cố nói những lời kì quặc để gây sự chú ý, mà tôi biết căn bệnh lớn nhất của con người chính là không có khả năng nhìn nhận sự vô thường.
Một lần nọ, Phật Đà dẫn theo vài vị thị giả xuất hành. Khi đó đương lúc giữa trưa, tiết trời oi nóng, Phật Đà thấy khát nước vô cùng, bèn dặn thị giả A Nan: “Khi nãy chúng ta vừa đi qua một con suối nhỏ, ngươi hãy quay lại đó múc một chút nước về đây.”
A Nan ngoài mặt thuận theo, nhưng trong
lòng thì không phục, ông cho rằng dòng nước đó làm sao thay đổi được, chỉ thêm
lãng phí thời gian, mất công đi lại. Khi quay lại nơi đó, ông phát hiện ra nước
đã sạch hơn một chút, nhưng còn vẩn lên rất nhiều bùn cát, vẫn chẳng thể uống
được. Thế là ông đành quay về, hỏi: “Cớ sao ngài lại kiên trì như vậy?”,
Phật Đà không giải thích, chỉ nói: “Hãy quay lại thêm lần nữa.”
A Nan bất đắc dĩ nghe theo.
Khi ông đến nơi, quả tình con suối trở lại trong sạch như lúc mọi người mới đi
qua, bùn cát đã lắng hẳn xuống đáy. A Nan bật cười sung sướng, nhanh chóng gánh
nước trở về, quỳ bái dưới chân Phật Đà nói: “Ngài đã dạy đồ đệ một bài học vĩ
đại, cho dù là con suối nhỏ trong rừng hay dòng sông trong cuộc đời, sẽ chẳng
có gì là mãi mãi.”
Nước suối bị bẩn chỉ là nhất thời, cùng với dòng chảy của thời gian, nó sẽ gột
sạch bùn cát, một lần nữa trở lại trong sạch như vốn có. Nếu chỉ nhìn vào sự
thay đổi nhỏ nhoi diễn ra trước mắt, chúng ta sẽ không thể nắm bắt được toàn
cảnh. Thế nên, dõi mắt theo tổng thể và ứng biến tùy giai đoạn mới là sách lược
tốt nhất.
Cuộc đời vô thường. Rất nhiều người ngây thơ cho rằng “Được ngày nào hay ngày
đó, có gì mà không tốt?”, “Chắc tai bay vạ gió sẽ trừ mình ra”, “Nghĩ
nhiều vậy làm gì, chẳng phải khó khăn vẫn chưa đến hay sao?”... Họ đã quên mất
một điều: Thảy những chuyện tốt xấu đều không xảy ra một cách chậm rãi, có quy
luật như chúng ta tưởng.
Lão Tử từng nói: “Họa là chỗ dựa của phúc, phúc là chỗ nấp của họa.” Trên thế gian không có cái họa tuyệt đối, cũng chẳng có cái phúc tuyệt đối. Hai thứ đó nương dựa lẫn nhau, cùng nhau chuyển hóa. Nói cách khác, việc xấu đang xảy ra trước mắt chúng ta có thể sẽ mang lại kết quả tốt, và chuyện tốt cũng có thể diễn tiến thành kết quả xấu. Trang Tử từng nói: “An nguy tương dị, phúc họa tương sinh.” Có nghĩa là: An định và nguy nan có thể thay nhau chuyển hóa, tai họa và hạnh phúc cũng có thể trở thành nhân quả của nhau.
Asse - kĩ sư người Anh ban đầu dự tính sẽ đáp một chuyến bay của hãng hàng
không Pháp, nhưng do đã kín chỗ nên đành mua vé chuyến bay AF447, nào ngờ AF447
lại trở thành chuyến bay tử thần, Asse không bao giờ trở về nữa. Còn Stephan -
người Hà Lan vốn định về nước trên chuyến bay AF447, nhưng vì bạn bè ngăn cản,
nên cuối cùng anh đã không đáp chuyến bay đó...
Có lẽ ai đó sẽ cảm thán rằng đây chẳng phải là ý trời hay sao? Không! Đây chính
là thế sự vô thường. Ai dám đảm bảo bầu trời sẽ mãi trong xanh vời vợi? Ai dám
đảm bảo máy bay sẽ không xuất hiện bất cứ sự cố nhỏ nào? Chẳng ai dám đảm bảo!
Cũng đạo lí tương tự, chẳng ai có thể đảm bảo rằng cuộc đời của bạn, chỗ dựa của bạn sẽ mãi mãi thuộc về bạn.
Tô Đông Pha2 từng nói: “Người có bi, hoan, li, hợp. Trăng thì sáng, tỏ,khuyết, tròn.” Đây chính là quy luật của vô thường. Nhà văn Tam Mao3 cũng từng nói: “Hợp rồi tan của đời người cũng chỉ trong một ý niệm, cái chết chỉ để dẫn bước vào một tầng khác của sinh mệnh, hợp tan vô thường cũng là một hiện tượng tự nhiên, chúng ta không cần quá đau buồn.”
Liz Murray sinh ra trong một khu ổ chuột ở thành phố New York, từ nhỏ đã phải sống trong môi trường khắc nghiệt với thuốc phiện, AIDS và đói khát. Cho dù cha mẹ không thể “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn” nên cũng bị nghiện, nhưng Liz vẫn rất yêu thương họ. Do gia cảnh khốn khó, Liz luôn trong bộ dạng rách rưới, bẩn thỉu, đầu tóc lúc nào cũng đầy chấy, thường phải chịu đựng sự chê cười và bắt nạt của các bạn. Năm 15 tuổi, cô đã dốc sức để duy trì sự tồn tại cho ngôi nhà vốn đã mục nát của mình. Cô bắt đầu lưu lạc nơi đầu đường xó chợ, lang thang nhặt rác kiếm sống, cả đêm ngồi trên tàu điện ngầm, bởi chỉ khi ngồi trên tàu điện ngầm, cô mới có được những giấc mơ ấm áp.Không lâu sau, mẹ của Liz qua đời vì AIDS, cô thực sự đau buồn. Cô quyết định mình phải thay đổi vận mệnh nắm bắt mọi cơ hội! Không lâu sau, Liz quay lại trường học. Do không có một gia cảnh tốt nên cô chỉ có thể học tập và ngủ bù trên tàu điện ngầm hoặc hành lang. Với sự nỗ lực phi thường của mình, Liz chỉ mất hai năm để hoàn thành xong giáo trình bốn năm, nhận được học bổng của Thời báo New York và được nhận vào Đại học Harvard với thành tích xuất sắc.
Ngay cả bà hoàng talkshow nước Mĩ - Oprah Winfrey cũng vô cùng cảm động trước sự điềm tĩnh và nghị lực vượt lên số phận của Liz, và đã trao giải thưởng “Fearless (Không biết sợ hãi) cho cô.
Trong cuốn sách Homeless to Harvard (Từ không nhà đến Harvard), Liz nói: “Tại sao tôi phải cảm thấy tủi thân? Đây chính là cuộc sống của tôi. Tôi thậm chí phải cảm ơn nó, bởi nó khiến cho tôi trong bất cứ tình huống nào cũng phải tiến về phía trước. Tôi không có đường lùi, tôi chỉ có thể không ngừng nỗ lực, bước về phía trước.”
Lời Liz nói rất có lí, không có một gia cảnh tốt, cũng không có môi trường học tập đầy đủ, nhưng như vậy cũng không phải là lí do khiến bản thân cô chán nản, từ bỏ. Chính vì phải trải qua vô vàn khó khăn trong cuộc sống, nên mới phải khắc phục những khó khăn đó, tiến về phía trước. Giống như Pavel Korchagin4 từng nói rằng: “Với con người, điều quý giá nhấtlà cuộc sống. Mỗi người chỉ có một cuộc Sống mà thôi. Vậy chúng ta phải trải qua cuộc sống vốn chỉ có một lần duy nhất này thế nào đây?” Đúng vậy, ai cũng biết sự quý báu của cuộc sống, nhưng có bao nhiêu người thực sự trân trọng sinh mệnh, trân trọng cuộc sống?
Đối với vấn đề này, nhà văn người Pháp - Albert Camus5 có những kiến giải như sau: “Nếu như có tội, không phải bởi vì bạn cảm thấy tuyệt vọng với cuộc sống, mà là vì bạn kí thác hi vọng vào kiếp sau, từ bỏ những điều tốt đẹp vô giá trong kiếp này.”
Cuộc sống vốn dĩ tự thân nó đã có vô số những điều được - mất, nếu chỉ nhìn vào điều mà bản thân đã đánh mất, không để tâm tới những điều đáng để tìm kiếm trong tương lai, thì cho dù cuộc sống của bạn vẫn chưa đi tới đoạn kết, thực chất nó đã hoàn toàn khô kiệt, vô vọng ngay từ lúc này. Cuộc sống vô thường, những tư tưởng của chúng ta có thể linh hoạt cùng thời gian. Chỉ cần dám tiến một bước về phía trước, bạn sẽ thấy những sự thay đổi bất ngờ. Kì thực, chúng ta phải cảm tạ sự vô thường.
Chính vì những biến hóa khôn lường trong cuộc sống, chúng ta mới có thể sống ở biên tại, tận dụng từng phút từng giây để quyết định và thay đổi, làm cuộc đời mình phong phú và thêm phần ý nghĩa
----------
1
2
3
4
5